<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?><feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="vi">
  <generator uri="https://jekyllrb.com/" version="3.10.0">Jekyll</generator>
  <link href="https://mingchen.id.vn/vi/feed.xml" rel="self" type="application/atom+xml" />
  <link href="https://mingchen.id.vn/vi/" rel="alternate" type="text/html" hreflang="vi" />
  <updated>2026-10-19T21:00:16+00:00</updated>
  <id>https://mingchen.id.vn/vi/feed.xml</id>

  
  

  
    <title type="html">Chen Ming | Tiếng Việt</title>
  

  
    <subtitle>Hola world, mình là Ming, đây là nơi mình chia sẻ linh tinh trong học tập và cuộc sống
</subtitle>
  

  
    <author>
        <name>Trần Công Minh</name>
      
        <email>mingchen1501@gmail.com</email>
      
      
    </author>
  

  
  
  
  
    <entry xml:lang="vi">
      

      <title type="html">Áp dụng orchestration thật: viết bài từ bãi biển với OpenCode bản free</title>
      <link href="https://mingchen.id.vn/vi/2026/10/17/agent-orchestration-opencode-free.html" rel="alternate" type="text/html" title="Áp dụng orchestration thật: viết bài từ bãi biển với OpenCode bản free" />
      <published>2026-10-17T00:00:00+00:00</published>
      <updated>2026-10-17T00:00:00+00:00</updated>
      <id>https://mingchen.id.vn/vi/2026/10/17/agent-orchestration-opencode-free</id>
      
      
        <content type="html" xml:base="https://mingchen.id.vn/vi/2026/10/17/agent-orchestration-opencode-free.html"><![CDATA[<blockquote>
  <p>Đợt trước mình mới thử setup orchestration cho AI coding agent. Đợt này mình đem ra dùng thật, và có một chuyện mình không nghĩ tới: mình đang viết bài này từ bãi biển, chỉ bấm merge là xong.</p>
</blockquote>

<h2 id="lần-này-không-còn-là-thử">Lần này không còn là “thử”</h2>

<ul>
  <li>Đợt trước chỉ là setup rồi chạy vài tác vụ nhỏ cho biết. Đợt này mình đưa nó vào việc thật của chính site này: viết bài, sửa giao diện, dọn test.</li>
  <li>Thay vì ngồi gõ từng prompt cho từng session, giờ mình mô tả việc một lần, rồi để hệ thống tự chia việc và tự chạy.</li>
  <li>Và điều quan trọng nhất: mình không cần ngồi trước máy cả buổi nữa 😄</li>
</ul>

<h2 id="một-orchestrator-vài-worker">Một orchestrator, vài worker</h2>

<ul>
  <li>Kiến trúc chính vẫn là orchestrator + worker. Orchestrator là session “đầu não”: nắm danh sách việc, biết việc nào đang chạy, việc nào kẹt, việc nào xong.</li>
  <li>Worker là các session con, mỗi đứa ôm một việc: một issue, một lần sửa CI, một lần xử lý review comment.</li>
  <li>Mình giữ worker pool nhỏ thôi: 2 worker chạy song song, và để dành 1 slot cho việc gấp. Mở nhiều hơn thì mình cũng chẳng kịp đọc, mà tài nguyên free thì có hạn.</li>
</ul>

<h2 id="cron-đánh-thức-định-kỳ">Cron đánh thức định kỳ</h2>

<ul>
  <li>Phần mình thích nhất: orchestrator được đánh thức định kỳ bằng cron. Mỗi lần thức dậy, nó tự xem queue còn việc gì, session nào đang chạy, session nào đã chết giữa đường.</li>
  <li>Có việc mới thì nó tự spawn worker, tự giao task, tự theo dõi tới lúc có PR.</li>
  <li>Nghĩa là mình không phải “ngồi canh”. Giao việc xong là mình đi làm việc khác, hoặc đi chơi, hệ thống tự chạy tiếp.</li>
</ul>

<h2 id="luồng-issue---pr---reviewer---merge">Luồng issue -&gt; PR -&gt; reviewer -&gt; merge</h2>

<ul>
  <li>Luồng chuẩn mình dùng: mỗi việc là một issue -&gt; worker tạo branch, code, chạy verify, mở PR -&gt; có reviewer đọc -&gt; mình là người cuối cùng bấm merge.</li>
  <li>Chỗ mình giữ chặt nhất chính là bước cuối: merge vẫn phải là tay người. Orchestrator không được merge, agent cũng không. Đấy là ranh giới tin cậy của mình.</li>
  <li>Reviewer thì mình phải thay. Reviewer native của công cụ bị hỏng, nên mình dùng luôn một session worker làm reviewer: nó đọc diff ở đầu PR, tự viết comment vào từng chỗ cần sửa, rồi báo ngược lại cho session đang làm.</li>
  <li>Nói thật là reviewer bằng worker chưa “cứng” như mình kỳ vọng, nhưng nó vẫn bắt được mấy lỗi khiếm khuyết: thiếu meta description, tag không có page, sửa lan ra file ngoài phạm vi. Với mình thế là đủ để không tự bắn vào chân.</li>
</ul>

<h2 id="model-free-và-chuyện-bị-đổi-model-giữa-chừng">Model free và chuyện bị đổi model giữa chừng</h2>

<ul>
  <li>Mình chạy bằng model free, nên hết quota hay bị rate limit là bình thường, không phải ngoại lệ.</li>
  <li>Hệ thống có cơ chế tự đổi sang model free khác khi model đang chạy bị limit. Session không chết, nó chỉ đổi “não” rồi chạy tiếp.</li>
  <li>Mình thấy ổn: các model trả lời không đồng nhất hoàn toàn, nhưng mỗi worker ôm một việc nhỏ, task rõ ràng nên không lệch nhiều.</li>
  <li>Đổi lại thì đừng mong nó nhanh như bản trả tiền. Chấp nhận chậm để không tốn tiền là cái deal của mình.</li>
</ul>

<h2 id="artifact-và-report-là-chỗ-bàn-giao">Artifact và report là chỗ bàn giao</h2>

<ul>
  <li>Một chi tiết nhỏ nhưng cứu mình nhiều lần: worker không bàn giao bằng trí nhớ, mà bằng report và artifact.</li>
  <li>Report có trạng thái rõ ràng: checkpoint, cần quyết định, kẹt, xong — nhìn vào là biết việc đang tới đâu, khỏi phải hỏi lại.</li>
  <li>Mấy thứ không nằm trong PR — ghi chú, tài liệu nháp — được ghi ra thư mục artifact riêng, không nhét vào repo. Repo sạch, mình vẫn có cái để đọc.</li>
</ul>

<h2 id="cái-được-lớn-nhất-bãi-biển--cái-điện-thoại">Cái được lớn nhất: bãi biển + cái điện thoại</h2>

<ul>
  <li>Đây mới là phần mình muốn kể. Vì luồng việc đã rõ và bước cuối chỉ là merge, mình có thể rời khỏi bàn làm việc.</li>
  <li>Ngồi ở bãi biển, mình mở điện thoại, xem orchestrator báo gì xong rồi, đọc PR, bấm merge. Việc trong queue vẫn được nhặt lên đều đều.</li>
  <li>Mình không code từ điện thoại — mình chỉ duyệt kết quả. Khác biệt lớn đấy: không cần gõ phím, chỉ cần quyết định.</li>
  <li>Cảm giác thật sự là “đi chơi mà việc vẫn chạy”, chứ không phải “đi chơi mà trong đầu vẫn lo việc” 🏖️</li>
</ul>

<h2 id="nếu-bạn-định-thử-mình-nói-trước-vài-điều">Nếu bạn định thử, mình nói trước vài điều</h2>

<ul>
  <li>Rate limit của bản free là có thật. Sẽ có lúc bạn phải chờ, phải đổi model, có lúc cả buổi chỉ nhích được một đoạn ngắn.</li>
  <li>Session hay đứng giữa đường. Nó không lỗi ầm ĩ, nó chỉ im. Bạn phải để ý và restart, chứ không phải cứ bấm chạy rồi đi ngủ là xong.</li>
  <li>Bạn vẫn là người merge, vẫn là người quyết định. Orchestration không thay bạn ra quyết định, nó chỉ bớt việc tay chân cho bạn.</li>
  <li>Điều quan trọng nhất: agent chạy bằng quyền người dùng của bạn. Nó đọc được file của bạn, chạy được lệnh của bạn, push được lên repo của bạn. Hãy nghĩ trước xem cho nó quyền gì, làm trong thư mục nào, và cái gì tuyệt đối không cho chạm vào.</li>
  <li>Nếu mới bắt đầu, mình khuyên làm nhỏ thôi: một repo, một loại việc, một reviewer. Đừng mở hết cùng lúc.</li>
</ul>

<p>Tổng kết: đợt trước mình “thử”, đợt này mình “áp dụng”. Setup orchestration không biến AI thành kỹ sư tự động, nhưng nó làm được một thứ mình thích: mình rời khỏi bàn làm việc mà công việc vẫn nhích về phía trước — và mình vẫn là người bấm nút cuối.</p>]]></content>
      

      
      
      
      
      

      <author>
          <name>Ming Chen</name>
        
        
      </author>

      
        
      

      
        <category term="ai-agent" />
      

      
      
        <summary type="html"><![CDATA[Đem orchestration cho AI coding agent ra xài thật với OpenCode bản free: orchestrator tự nhặt việc, mình chỉ bấm merge nên viết bài được cả từ bãi biển.]]></summary>
      

      
      
    </entry>
  
    <entry xml:lang="vi">
      

      <title type="html">Thử setup orchestration cho AI coding agent</title>
      <link href="https://mingchen.id.vn/vi/2026/10/14/setup-ai-coding-agent-orchestration.html" rel="alternate" type="text/html" title="Thử setup orchestration cho AI coding agent" />
      <published>2026-10-14T00:00:00+00:00</published>
      <updated>2026-10-14T00:00:00+00:00</updated>
      <id>https://mingchen.id.vn/vi/2026/10/14/setup-ai-coding-agent-orchestration</id>
      
      
        <content type="html" xml:base="https://mingchen.id.vn/vi/2026/10/14/setup-ai-coding-agent-orchestration.html"><![CDATA[<blockquote>
  <p>Hôm nay mình dành thời gian thử setup một hệ thống orchestration cho AI coding agent, thấy khá hay, có lẽ thời gian tới sẽ còn nhiều cái để mò.</p>
</blockquote>

<h2 id="vì-sao-thử">Vì sao thử?</h2>
<ul>
  <li>Dạo này thấy anh em dùng các coding agent ngày càng nhiều, mỗi agent lại có chỗ mạnh riêng.</li>
  <li>Một mình điều phối nhiều session/worker thủ công thì hơi rối, nên mình muốn thử có một lớp orchestration để quản lý công việc cho gọn.</li>
  <li>Về lâu dài thì đây cũng là bước nhỏ trong việc tối ưu luồng code của mình.</li>
</ul>

<h2 id="thử-hôm-nay">Thử hôm nay</h2>
<ul>
  <li>Setup xong rồi chạy thử một vài tác vụ nhỏ.</li>
  <li>Cảm giác luồng làm việc rõ ràng hơn, agent có vẻ “biết việc” hơn khi được điều phối và theo dõi trạng thái.</li>
  <li>Có chỗ còn chưa quen, nhưng tổng thể thấy đáng để tiếp tục thử thêm.</li>
</ul>

<h2 id="next-steps">Next steps</h2>
<ul>
  <li>Mò thêm các workflow phức tạp hơn (nhiều worker, review, CI).</li>
  <li>Thử gắn vào các project cá nhân để xem có thực sự tiết kiệm thời gian không.</li>
  <li>Nếu ổn thì có thể chuẩn hóa luôn thành quy trình làm việc mặc định.</li>
</ul>

<p>Tổng kết ngắn gọn: setup orchestration cho AI coding agent hôm nay khá đáng thử, và thời gian tới có lẽ sẽ còn nhiều thứ để làm và tinh chỉnh.</p>]]></content>
      

      
      
      
      
      

      <author>
          <name>Ming Chen</name>
        
        
      </author>

      
        
      

      
        <category term="ai-agent" />
      

      
      
        <summary type="html"><![CDATA[Thử setup hệ thống orchestration cho AI coding agent để điều phối nhiều session gọn gàng hơn và định hướng tối ưu luồng code tiếp theo.]]></summary>
      

      
      
    </entry>
  
    <entry xml:lang="vi">
      

      <title type="html">Chuyển từ Windows 11 sang Fedora</title>
      <link href="https://mingchen.id.vn/vi/2026/01/01/migrate-windows-11-to-fedora.html" rel="alternate" type="text/html" title="Chuyển từ Windows 11 sang Fedora" />
      <published>2026-01-01T00:00:00+00:00</published>
      <updated>2026-01-01T00:00:00+00:00</updated>
      <id>https://mingchen.id.vn/vi/2026/01/01/migrate-windows-11-to-fedora</id>
      
      
        <content type="html" xml:base="https://mingchen.id.vn/vi/2026/01/01/migrate-windows-11-to-fedora.html"><![CDATA[<blockquote>
  <p>Windows 11 lỗi quá, chuyển sang Linux cho con máy ở nhà thôi <img src="/assets/img/2026-01-01-Migrate-windows-11-to-fedora/desktop-fedora.jpg" alt="Desktop" width="1600" height="902" /></p>
</blockquote>

<h2 id="hiện-trạng">Hiện trạng</h2>
<ul>
  <li>Windows 11 trên con laptop ghẻ thời sinh viên của mình đang khá lỗi: lỗi touchpad, lỗi driver, …</li>
  <li>Mình khá lười fix mấy lỗi này, càng vá càng lỗi, fix driver được 3 hôm, hôm sau lại lỗi, akay :v</li>
  <li>Đợt này cũng không có dùng nhiều tác vụ trên con laptop này nên cài thử  1 distro linux xem dùng như nào hehe</li>
</ul>

<h2 id="tìm-hiểu">Tìm hiểu</h2>
<ul>
  <li>lướt 1 vòng internet thấy anh em suggest đủ mọi loại distro với đủ nhu cầu, cấu hình abcxyz @@.</li>
  <li>check thử thì thấy dual boot cả Win cả Linux, cơ mà thấy anh em bảo nếu lỗi thì bị mất data gì đó nên thôi xóa hẳn Win đi luôn :v</li>
  <li>Ơ mà hình như phải cần USB để cài boot lên à. Chết, có mấy cái USB thừa hôm trước copy nhạc mang đi cho ông anh hết rồi, mò mãi cũng có cái USB thừa, cắm thử thấy dung lượng 4GB</li>
  <li>Down thử ISO Ubuntu về thấy nặng quá (~5GB gì đó). Thôi, kiếm cái khác zị</li>
  <li>Òa thấy cái Fedora anh em suggest cũng oke phết, không hardcore lắm. Tải thử về cài lên USB coi
    <h2 id="cài-đặt">Cài đặt</h2>
  </li>
  <li>Mở Bios con dell cổ lên, cài mãi theo mấy anh youtube cũng cài xong, nhìn ổn áp phết
<img src="/assets/img/2026-01-01-Migrate-windows-11-to-fedora/desktop-fedora.jpg" alt="Desktop" width="1600" height="902" /></li>
  <li>Mò 1 lúc thấy touchpad bị nhanh, google 1 lúc thì thấy post này làm theo cũng fix được 1 tí https://ubuntuhandbook.org/index.php/2023/05/adjust-touchpad-scrolling-ubuntu/</li>
  <li>Cay 1 cái là GNOME setting nó chưa cho setting scroll touchpad 2 ngón tay, thôi fix đâu dùng tạm.</li>
  <li>ngồi mò thêm cái Gõ tiếng việt mãi cũng oke, deps gì gì tên là bamboo ấy, tên nghe cũng Vietnamese giống bamboo airways phết chứ
    <h2 id="tổng-kết">Tổng kết</h2>
  </li>
  <li>Được ngày nghỉ, nghịch nghịch cũng chình cho con laptop đời cũ dùng mượt mượt lại tí. Hiện tại mấy tác vụ kiểu lướt lướt, viết linh tinh, mở trình duyệt dùng khá oke, mỗi tội không cài được vài soft bên win như rekordbox mix DJ (dùng tạm app trên điện thoại vậy)</li>
</ul>]]></content>
      

      
      
      
      
      

      <author>
          <name>Ming Chen</name>
        
        
      </author>

      
        
      

      
        <category term="linux-tooling" />
      

      
      
        <summary type="html"><![CDATA[Trải nghiệm chuyển laptop cũ từ Windows 11 hay lỗi driver sang Fedora Linux: cài đặt, chỉnh touchpad và gõ tiếng Việt với Bamboo.]]></summary>
      

      
      
    </entry>
  
    <entry xml:lang="vi">
      

      <title type="html">Tết Quý Mão 2023</title>
      <link href="https://mingchen.id.vn/vi/2023/01/31/tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi.html" rel="alternate" type="text/html" title="Tết Quý Mão 2023" />
      <published>2023-01-31T00:00:00+00:00</published>
      <updated>2023-01-31T00:00:00+00:00</updated>
      <id>https://mingchen.id.vn/vi/2023/01/31/tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi</id>
      
      
        <content type="html" xml:base="https://mingchen.id.vn/vi/2023/01/31/tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi.html"><![CDATA[<blockquote>
  <p>Nhân dịp đầu xuân năm mới Quý Mão 2023, chúc mọi người một năm mới an lành, may mắn. <img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/lunar_new_year_greatings_2.JPG" alt="Greeting" width="960" height="960" /></p>
</blockquote>

<p><em>Năm nay là mình tròn 2 giáp rồi, nhanh thật, chả mấy mà già nhỉ. Sau đây mình xin được chia sẻ về kỳ nghỉ tết của mình.</em></p>

<h2 id="27-tết-mình-mới-được-nghỉ-và-về-quê-ăn-tết-cùng-gia-đình-28-tết-mình-mới-có-thời-gian-làm-tóc-mua-cây-đào-cây-quất-dọn-nhà-﹏">27 tết mình mới được nghỉ và về quê ăn tết cùng gia đình, 28 tết mình mới có thời gian làm tóc, mua cây đào, cây quất, dọn nhà (┬┬﹏┬┬)</h2>

<p><img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/hair_cut.JPG" alt="HairCut" width="900" height="1600" />
năm nay mình nuôi tóc ăn tết nè (❁´◡`❁).
<img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/hair_dye.JPG" alt="HairDye" width="899" height="1599" />
Làm tóc xong mình có tẩy chút tóc cho màu nó rực sờ rỡ.
Quá trình tẩy tóc thì xứng đáng được gọi là đau đớn luôn. Ban đầu mình tẩy vàng, sau đó tẩy ánh tím thêm vào, nhưng mình thuốc chưa ngấm mình đã phải gội để đưa gia đình đi mua cây đào, nên màu chưa được như ý. Sau đó mình quyết định tẩy một lần nữa để lên màu xám khói. Tổng cộng 3 lần bôi thuốc tẩy, da đầu mình phải nói là đau như chưa bao giờ có lần được đâu vậy U_U</p>

<h2 id="tất-niên-và-chúc-tết-cùng-anh-em-bạn-bè-gia-đình-">tất niên và chúc tết cùng anh em, bạn bè, gia đình (❁´◡`❁)</h2>

<p><img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/lunar_new_years_eve.JPG" alt="LunarNewYear'sEve" width="1200" height="1600" />
Ba thằng bạn tóc bạc nhất team làm một nháy làm kỉ niệm (～￣▽￣)～ nhìn ai cũng tươi mỗi mặt mình như đi đòi nợ vậy (╬▔皿▔)╯</p>

<p><img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/lunar_new_years_eve_2.JPG" alt="LunarNewYear'sEve2" width="1600" height="1200" />
Mấy anh em làm kiểu ảnh kỉ niệm cái o( ＾皿＾)っ Hehehe…</p>

<p><img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/lunar_new_years_eve_3.JPG" alt="LunarNewYear'sEve3" width="1053" height="790" />
Ngày 29 tết mình có bữa tất niên cùng các xung ti</p>

<p><img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/paternal_relatives_cheer.JPG" alt="PaternalRelativesCheer" width="1600" height="1200" />
Ngày mồng 2 tết nhà mình có họ hàng bên nội sang chúc tết. ăn uống rất vui (´▽`ʃ♡ƪ).
Mỗi tội mải uống quá mà quên không chụp ảnh, chỉ có 1 bức ảnh không đông đủ để làm kỉ niệm ⊙﹏⊙∥</p>

<p><img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/2nd_grade_metting.JPG" alt="2ndGradeMeeting" width="1600" height="1200" />
Ngày mông 5 mình có đi họp lớp với các bạn học cấp 2, mọi người đều chia sẻ về cuộc sống của họ, ai cũng có cuộc sống tốt.</p>

<p><img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/cut_a_chicken.JPG" alt="CutAChichken" width="960" height="1280" />
Biết chặt gà là lấy vợ được rồi mọi người nhỉ (￣y▽￣)╭ Ohohoho…..</p>

<h2 id="đi-đền-chùa-vãng-cảnh-du-xuân-đầu-năm-mới">Đi đền, chùa, vãng cảnh du xuân đầu năm mới</h2>

<p><img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/way_to_Dong_pagoda.JPG" alt="PhatHoang" width="900" height="1600" />
Bảo tượng phật hoàng Trần Nhân Tông trên núi Yên Tử. Bảo tượng nằm ở vị trí gần trên đỉnh núi Yên Tử</p>

<p><img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/way_to_Dong_pagoda_2.JPG" alt="DongPagoda" width="900" height="1600" />
Nhà mình mọi năm thường đi leo núi Yên tử (bây giờ toàn ngồi cáp treo là chính, leo là phụ :D :D ). Tuy có cáp treo hỗ trợ nhưng mà, leo lên đỉnh Yên tử vẫn xứng đáng được gọi là đau chân đó (●’◡’●)</p>

<p><img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/Dong_pagoda.JPG" alt="DongPagoda2" width="900" height="1600" />
Đây là chùa Đồng nằm trên đỉnh núi Yên tử cao hơn 1000m so với mực nước biển</p>

<p><img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/tam_truc-pagoda.JPG" alt="TamTrucPagoda" width="1600" height="900" />
Đây là chùa Tam Trúc tại tỉnh Hà Nam, cảnh rất đẹp</p>

<p><img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/hoanh_mo_trade_boder_gate.JPG" alt="HoanhMoBorderGate" width="900" height="1600" />
Ngày cuối mình có ghé qua cửa khẩu Hoành Mô, thông thương sang cửa khẩu Động Trung của Trung Quốc.</p>

<p><img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/come_to_mong_cai_city.JPG" alt="ComeToMongCaiCity" width="900" height="1600" />
Chuyến du xuân ngắn trong 3 ngày khởi động một năm mới, hy vọng năm mới sẽ có nhiều điều may mắn, hoàn thành được các dự định đã đề ra</p>

<p><img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/my_bea.JPG" alt="MyBea" width="1125" height="1500" />
Năm nay không được đón tết bên cô người yêu bé bỏng của mình, cũng khá là buồn.</p>

<p><img src="/assets/img/2023-01-31-tet-nguyen-dan-quy-mao-2023-cua-toi/lunar_new_year_greatings.JPG" alt="greeting" width="900" height="1600" />
Chúc mọi người sang năm mới mạnh khỏe, bình an, may mắn, vạn sự như ý.</p>]]></content>
      

      
      
      
      
      

      <author>
          <name>Ming Chen</name>
        
        
      </author>

      
        
      

      
        <category term="doi-song" />
      

      
      
        <summary type="html"><![CDATA[Nhật ký Tết Quý Mão 2023: làm tóc đón Tết, tất niên và chúc Tết cùng bạn bè, gia đình — những khoảnh khắc sum vầy đầu xuân.]]></summary>
      

      
      
    </entry>
  
    <entry xml:lang="vi">
      

      <title type="html">Giải thích về Internet</title>
      <link href="https://mingchen.id.vn/vi/2022/12/25/gioi-thieu-ve-internet.html" rel="alternate" type="text/html" title="Giải thích về Internet" />
      <published>2022-12-25T00:00:00+00:00</published>
      <updated>2022-12-25T00:00:00+00:00</updated>
      <id>https://mingchen.id.vn/vi/2022/12/25/gioi-thieu-ve-internet</id>
      
      
        <content type="html" xml:base="https://mingchen.id.vn/vi/2022/12/25/gioi-thieu-ve-internet.html"><![CDATA[<blockquote>
  <p>Internet là mạng máy tính phổ biến nhất thế giới. Nó bắt đầu như một dự án nghiên cứu học thuật vào năm 1969. Và trở thành một mạng lưới thương mại toàn cầu vào những năm 1990. <img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/al-gore.jpg" alt="Chân dung Al Gore" title="Ảnh: chân dung chính thức, phạm vi công cộng" width="1280" height="1600" /></p>
</blockquote>

<h2 id="internet-là-cái-gì-">Internet là cái gì ?</h2>

<p>Internet là mạng máy tính phổ biến nhất thế giới. Nó bắt đầu như một dự án nghiên cứu học thuật vào năm 1969. Và trở thành một mạng lưới thương mại toàn cầu vào những năm 1990. Ngày nay nó được sử dụng bởi hơn 4,9 tỷ người trên thế giới</p>

<p>Internet đáng chú ý vì tính phi tập trung của nó. Không ai sở hữu internet hoặc kiểm soát những người có thể kết nối với nó. Thay vào đó, hàng ngàn tổ chức khác nhau vận hành mạng lưới của riêng họ và đàm phán các thỏa thuận kết nối tự nguyện.</p>

<p>Hầu hết mọi người truy cập nội dung internet bằng trình duyệt web. Thật vậy, web đã trở nên phổ biến đến mức nhiều người coi internet và web là đồng nghĩa một cách sai lầm. nhưng trên thực tế, web chỉ là một trong nhiều ứng dụng của internet. Các ứng dụng internet phổ biến khác bao gồm email và BitTorrent.</p>

<h2 id="internet-ở-đâu-">Internet ở đâu ?</h2>

<p>Internet có 3 phần cơ bản:</p>

<p>1) đoạn cuối của kết nối (the last mile) là một phần của internet kết nối các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ với internet. Hiện tại, khoảng 60% kết nối internet dân cư ở Hoa Kỳ được cung cấp bởi các công ty truyền hình cáp như Comcast và Time Warner. Trong đó 40% còn lại, một phần ngày càng tăng sử dụng cáp quang mới. Hầu hết trong số đó là một phần của chương trình FiOS của Verizon hoặc U-Verse của AT&amp;T. cuối cùng một số lượng đáng kể nhưng đang bị thu hẹp lại sử dụng dịch vụ DSL đã lỗi thời được cung cấp qua cáp điện thoại
đoạn cuối của kết nối (the last mile) cũng bao gồm các tòa tháp cho phép mọi người truy cập internet bằng điện thoại di động của họ. Dịch vụ internet không dây chiếm một phần lớn và ngày càng tăng trong tất cả việc sử dụng internet
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/last-mile.jpg" alt="Sơ đồ đoạn cuối kết nối từ nhà bạn đến nhà mạng" width="1200" height="800" /></p>

<p>2) trung tâm dữ liệu (Data center) là các phòng chứa đầy máy chủ lưu trữ dữ liệu người dùng và lưu trữ các ứng dụng và nội dung trực tuyến. Một số thuộc sở hữu của các công ty lớn như Google và Meta. Những nơi khác là cơ sở thương mại cung cấp dịch vụ cho nhiều trang web nhỏ hơn. Các trung tâm dữ liệu có kết nối internet rất nhanh, cho phép chúng phục vụ đồng thời nhiều người dùng. Các trung tâm dữ liệu được đặt ở bất cứ đâu trên thế giới nhưng chúng thường đưuọc đặt ở những vùng xa xôi, nơ có giá đất và điện rẻ. Ví dụ: google, Meta, MS đều đã xây dựng các trung tâm dữ liệu rộng lớn ở Lowa.
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/data-center.jpg" alt="Minh họa dãy tủ máy chủ trong trung tâm dữ liệu" width="1200" height="800" /></p>

<p>3)đường trục Internet bao gồm các mạng đường dài, chủ yếu trên cáp quang, mang dữ liệu giữa các trung tâm dữ liệu và người tiêu dùng. Thị trường xương sống có tính cạnh tranh cao. Các nhà cung cấp đường trục thường kết nối các mạng của họ với nhau tại các điểm trao đổi internet, thường nằm ở các thành phố lớn. Thiết lập sự hiện diện tại các IEP giúp các nhà cung cấp dịch vụ xương sống cải thiện kết nối của họ với những người khác dễ dàng hơn nhiều.
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/duong-truc-backbone.jpg" alt="Sơ đồ đường trục cáp quang nối các trung tâm dữ liệu qua điểm trao đổi" width="1200" height="800" /></p>

<h2 id="ai-đã-tạo-ra-internet-">Ai đã tạo ra Internet ?</h2>

<p>Internet bắt đầu với tên ARPANET, một mạng nghiên cứu học thuật được tài trở bới cơ quan dự án nghiên cứu tiên tiến của quân đội (ARPA, nay là DARPA). Dự án được dẫn dắt bởi Bob Taylor, một quản trị viên ARPA và mạng được xây dựng bởi công ty tư vấn bởi Bolt, Beranek và Newman. Nó bắt đầu hoạt động vào năm 1969.</p>

<p>Năm 1973, các kỹ sư phần mềm Vint Cerf và Bob Kahn bắt đầu làm việc trên thế hệ tiêu chuẩn mạng tiếp theo cho ARPANET. Các tiêu chuẩn này được gọi là TCP/IP, đã trở thành nề tảng của Internet hiện đại, ARPANET chuyển sang sử dụng TCP/IP vào ngày 1 tháng 1 năm 1983.</p>
<figure class="post-figure">
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/vint-cerf-bob-kahn.jpg" alt="Vint Cerf và Bob Kahn nhận Huân chương Tự do" width="515" height="328" />
<figcaption>Ảnh: Nhà Trắng, phạm vi công cộng</figcaption>
</figure>
<p>Trong những năm 1980, nguồn tài trợ cho internet đã chuyển từ quân đội sang quỹ khoa học quốc gia (NFS). NFS đã tài trợ cho các mạng đường dài đóng vai trò là xương sống của internet từ năm 1981 đến năm 1994. Năm 1994, chính quyền Clinton đã chuyển quyền kiểm soát xương sống của internet cho tư nhân. Nó đã được tư nhân vận hành và tài trợ kể từ đó</p>

<h2 id="al-gore-phó-tổng-thứ-thứ-45-của-hoa-kỳ-đã-phát-minh-ra-internet-">Al Gore (Phó tổng thứ thứ 45 của Hoa kỳ) đã phát minh ra Internet ?</h2>

<p>Cựu phó tổng thống AI Gore thường được trích dẫn là đã tuyên bố có công trong việc phát minh ra Internet. Nhưng điều ông thực sự đã nói trong một cuộc phỏng vấn của CNN năm 1999 là “Tôi đã chủ động tạo ra Internet.” Gỏe đã bị chế giễu rộng rãi vì tuyên bố này. Những những người đã phát minh ra internet, các nhà thiết kế TCP/IP Bob Kahn và Vint Cè, đã viết để bảo vệ Gỏe vào năm 2000. Họ lập luận rằng Gỏe là “nhà lãnh đạo chính trị đầu tiên nhận ra tầm quan trọng của internet và thúc đẩy cũng như hỗ trợ sự phát triển của nó.”</p>
<figure class="post-figure">
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/al-gore.jpg" alt="Chân dung Al Gore" width="1280" height="1600" />
<figcaption>Ảnh: chân dung chính thức, phạm vi công cộng</figcaption>
</figure>
<p>“từ những năm 1970 nghị sĩ Gore đã thúc đẩy ý tưởng về viễn thông tốc độ cao,” cặp đôi này đã viết. “Với tư cách là thượng nghị sĩ vào những năm 1980, Gỏe đã thúc giục các cơ quan chính phủ hợp nhất những gì vào thời điểm đó là hàng chục mạng khác nhau và không được kết nồi thành một ‘mạng liên cơ quan’”. Một trong những phương tiện chính là để phổ biến internet ra ngoài lĩnh vực khoa học máy tính.</p>

<h2 id="ai-điều-hành-internet-">Ai điều hành internet ?</h2>

<p>Không ai điều hành Internet. Nó được tổ chức như một mạng lưới phi tập trung của các mạng lưới. hàng nghìn công ty, trường học, chính phủ và các thực thể khác vận hành mạng của riêng họ và trao đổi lưu lượng với nhau dựa trên các thỏa thuận kết nối tự nguyện.
Các tiêu chuẩn kỹ thuật dùng chung giúp Internet hoạt động được quản lý bởi một tổ chức có tên là lực lượng đặc nhiệm kỹ thuật internent (Internet engineering task force - IETF). IETF là một tổ chức mở; bất kỳ ai cũng được tự do tham dự các cuộc họp, đề xuất các tiêu chuẩn mới và đề xuất các thay đổi đối với các tiêu chuẩn hiện có. Không ai bắt buộc phải áp dụng các tiểu chuẩn được IETF xác nhận, nhưng quy trình ra quyết định dựa trên sự đồng thuận của IETF giúp đảm bảo rằng các khuyến nghị của nó thường được cộng đồng internet chấp nhận.
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/ietf-tieu-chuan.jpg" alt="Minh họa cách IETF xây dựng tiêu chuẩn mở" width="1200" height="800" />
Tập đoàn cấp số và tên cho Internet (The Internet Corporation for Assigned Names and Numbers - ICANN) đôi khi được mô tả là chịu trách nhiểm quản trị internet. Đúng như tên gọi, ICANN chịu trách nhiệm phân phối tên miền (như mingchen.id.vn) và địa chỉ IP. Nhưng ICANN không kiểm soát ai có thể kết nối với internet hoặc loại thông tin nào có thể được gửi qua internet.
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/icann-ten-mien-ip.jpg" alt="Minh họa vai trò điều phối tên miền và địa chỉ IP của ICANN" width="1200" height="800" /></p>

<h2 id="địa-chỉ-ip-ip-address-là-gì-">Địa chỉ IP (IP address) là gì ?</h2>

<p>Địa chỉ giao thức internet là những số mà máy tính sử dụng để nhận dạng nhau trên internet. Ví dụ: địa chỉ IP của vox.com là 216.146.46.10. bộ phận ICANN được gọi là cơ quan cấp số được gán internet chịu trách nhiệm phân phối địa chỉ IP để đảm bảo rằng hai tổ chức khác nhau không sử dụng cùng một địa chỉ.
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/dia-chi-ip.jpg" alt="Minh họa cách xem địa chỉ IP trên máy tính" width="1200" height="800" /></p>

<h2 id="ipv6-là-gì-">IPv6 là gì ?</h2>

<p><img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/ipv6.jpg" alt="Sơ đồ cấu trúc địa chỉ IPv6" width="1200" height="800" />
Tiêu chuẩn internet hiện tại, được gọi là IPv4, chỉ cho phép khoảng 4 tỷ địa chỉ Ip. Đây được coi là một con số rất lớn vào những năm 1970, nhưng ngày nay, nguồn cung cấp địa chỉ IPv4 gần như cạn kiệt.</p>

<p>Vì vậy, các kỹ sư internet đã phát triển một tiêu chuẩn mới gọi là IPv6. IPv6 cho phép lượng địa duy nhất đáng kinh ngạc – con số chính xác dài 39 chữ số- đảm bảo rằng trên thế giới sẽ không bao giờ cạn kiệt nữa.</p>

<p>Lúc đầu, quá trình chuyển đổi sang IPv6 diễn ra chậm. công việc kỹ thuật về tiêu chuẩn đã được hàn thành vào những năm 1990, nhưng cộng đồng internet phải đối mặt với một số vấn đề nghiêm trong về con gà và quả trứng: miễn là hầu hết mọi người sử dùng Ipv4, thì sẽ có rất ít động lực để mọi người chuyển sang IPv6.</p>

<p>Nhưng khi địa chỉ IPv4 trở nên khan hiếm, việc áp dụng IPv6 đã tăng tốc. Tỷ lệ người dùng kết nồi với Google qua IPv6 đã tăng từ 1% vào đầu năm 2013 lên 6% vào giữa năm 2015.</p>

<h2 id="internet-không-dây-wireless-hoạt-động-như-thế-nào">Internet không dây (Wireless) hoạt động như thế nào?</h2>

<p>Trong những năm đầu tiên, truy cập internet được truyền qua cáp vật lý. nhưng gần đây, truy cập internet không dây ngày càng trở nên phổ biến.</p>

<p>Có hai loại truy cập internet không dây cơ bản: wifi và di động. mạng wifi thì tương đối đơn giản. bất cứ ai cũng có thể mua thiết bị mạng wifi để cung cấp truy cập internet trong nhà hoặc doanh nghiệp. mạng wifi sử dụng phổ không được cấp phép: tần số điển từ có sẵn cho bất kỳ ai sử dụng miễn phí. Để ngăn các mạng của hàng xóm can thiệp lẫn nhau, thì sẽ có các giới hạn nghiêm ngặt về công suất (phạm vi) của mạng wifi.
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/wifi-tai-nha.jpg" alt="Sơ đồ mạng Wi-Fi trong nhà" width="1200" height="800" /></p>

<p>Mạng di động tập trung hơn. Chúng hoạt động bằng cách chia vùng dịch vụ thành các ô. ở những khu vực đông đúc nhất, các ô có thể nhỏ bằng một khối thành phố; ở các vùng nông thôn một ô có thể dài hàng dặm. mỗi ô có một tháp ở trung tâm cung cấp dịch vụ cho các thiết bị ở đó. khi một thiết bị di chuyển từ ô này sang ô khác, mạng sẽ tự động chuyển thiết bị từ tháp này sang tháp khác, cho phép người dùng tiếp tục liên lạc mà không bị gián đoạn.
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/mang-di-dong.jpg" alt="Sơ đồ mạng di động chia ô" width="1200" height="800" />
Các ô quá lớn để sử dụng năng lượng thấp, không có giấy phép được sử dụng bởi các mạng wifi. Thay vào đó, các mạng di động sử dụng phổ được cấp phép cho việc sử dụng độc quyền của họ. bởi vì quang phổ này khan hiếm nên nó thường được trao bằng hình thức đấu giá. Đấu giá không dây đã được tạo ra doanh thu hàng chục tỷ đô là cho kho bạc hoa kỳ kể từ lần đầu tiên tổ chức vào năm 1994.</p>

<h2 id="điện-toán-đám-mây-cloud-là-gì-">Điện toán đám mây (Cloud) là gì ?</h2>

<p><img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/dien-toan-dam-may.jpg" alt="Sơ đồ điện toán đám mây" width="1200" height="800" />
điện toán đám mây mô tả một cách tiếp cận điện toán đã trở nên phổ biến vào đầu những năm 2000. Bằng cách lưu trữ tệp trên máy chủ và phân phối phần mềm qua internet, điện toán đám mây cung cấp cho người dùng trải nghiệm điện toán đơn giản hơn, đáng tin cậy hơn. Điện toán đám mây cho phép người tiêu dùng và doanh nghiệp coi điện toán như một tiện ích, để lại các chi tiết kỹ thuật cho các công ty công nghệ.
Ví dụ, vào những nằm 1990, nhiều người đã sử dụng MS office để chỉnh sửa tài liệu và bảng tính. Họ lữu trữ tài liệu trên ổ cứng của họ. và khi một phiên bản mới của MS office được phát hành, khách hàng phải mua nó và cài đặt thủ công trên PC của họ.
Ngược lại, google docs là bộ ứng dụng văn phòng đám mây. Khi người dùng truy cập docs.google.com, họ sẽ tự động nhận được pheiene bản google documents mới nhất. vì các tệp của họ được lưu trữ trên các máy củ của google nên chúng có sẵn trên mọi máy tính. Tuyệt vời hơn nữa, họ không phải lo lắng về việc mất các tệp của mình khi ổ cứng gặp sự cố (M$ hiện có bộ ứng dụng văn phòng đám mây riêng có tiền là office 365).
Có rất nhiều ví dụ khác. Gmail và Hotmail là các dịch vụ email trên đám mây đã thay thê phần ớn các ứng dụng email trên bmays tính bàn như Outlook. Dropbox là một dịch vụ điện toán đám mây tự động đồng bộ hóa dữ liệu giữa các thiết bị, giúp mọi người không phải mang các tệp trên đĩa mềm. Icloud của Apple tự động sao chép nhạc của người dùng và các tệp khác từ máy tính để bàn sang thiết bị di động của họ, giúp người dùng không gặp rắc rối khi đồng bộ hóa qua kết nối USB.
Điện toán đám mây cũng có tác động lớn đồi với các doanh nghiệp. vào những năm 1990, các công ty muốn tạo một trang web cần mua và vận hành các máy chủ của riêng họ. nhưng đên năm 2006, amazon.com tung ra amazon web services, cho phép khách hàng thuê máy chủ theo giờ. Điều đó đã hạ tấp rào cản gia nhập để tạo trang web và giúp các trang web nhanh chóng mở rộng dung lượng dễ dang hơn nhiều khi chúng trở nên phổ biến hơn.</p>

<h2 id="gói-tin-packet-là-gì-">Gói tin (packet) là gì ?</h2>

<p>Gói tin là đơn vị cơ bản của thông tin được truyền qua internet. Việc chia thông tin thành các phần nhỏ, để dễ tiêu hóa cho phép sử dụng năng lực của mạng hiệu quả hơn.
Một gói có hai phần. tiêu đề chưa thông tin giúp gói đến đích. Bao gồm độ dài của gói, nguồn và đích đến cảu gói và giá trị tổng kiểm tra giúp người nhận phát hiện xem gói tin có bị hỏng trong quá trình truyền hay không. Sau tiều đề là dữ liệu thực tế. một gói có thể chứa 64kb dữ liệu, tương đương với 20 trang văn bản thuần túy.
Nếu các bộ định tuyến internet gặp phải tắc nghẽn hoặc các sự cố kỹ thuật khác, chúng được phép giải quyết vấn đề đó bằng cách loại bỏ các gói tin. Trách nhiệm của máy tính gửi là phải hiện ra rằng một gói không đến được đích và gửi một bản sao khác. Cách tiếp cận này có vẻ trực giác. Nhưng nó đơn giản hóa cơ sở hạ tầng cốt lõi của internet, dẫn đến hiệu suất cao hơn vỡi chi phí tấp</p>

<h2 id="world-wide-web-web-là-gì-">World Wide Web (Web) là gì ?</h2>

<p>World wide web là một cách phổ biến để xuất bản thông tin trên internet. Web được tạo ra bởi Timothy Berners-Lee, một lập trình viên máy tính tại tổ chức nghiên cứu khoa học châu âu CERN, vào năm 1991. Nó cung cấp một giao diện mạnh mẽ và thân thiện với người dùng hơn các ứng dụng internet khác. Web hỗ trợ các siêu liên kết, cho phép người dùng duyệt từ tài liệu này sang tài liệu khác chỉ bằng một cú nhấp.</p>
<figure class="post-figure">
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/tim-berners-lee.jpg" alt="Tim Berners-Lee, cha đẻ của World Wide Web" width="1160" height="1600" />
<figcaption>Ảnh: Enrique Dans, CC BY 2.0</figcaption>
</figure>
<p>Theo thời gian, web càng ngày càng trở nên tinh vi hơn, hỗ trợ hình ảnh, âm thanh, video và nội dung tương tác. Vào giữa những năm 1990, các công ty như Yahoo và Amazon đã bắt đầu xây dựng các hoạt đông kinh doanh có lợi nhuận dựa trên web. Vào những năm 2000, các ứng dụng dựa trên web đầy đủ tính năng như Yahoo Maps và Google Docs đã được tạo ra.
Năm 1994, Berners-Lee thành lập world wide web consortium (W3C) để trở thành tổ chức tiêu chuẩn chính thức của web. Ông vẫn là giám đốc của w3c và tiếp tục giám sát sự phát triển của các tiêu chuẩn web. Tuy nhiên, web là một nền tảng mở và w3c không thể bắt buộc bất kỳ ai chấp nhận các đề xuất của nó. Trên thực tế, các tổ chức có ảnh hưởng lớn nhất đối với web là M$, google, apple, mozilla, những công ty sản xuất các trình duyệt web hàng đầu. bất kỳ công nghệ nào được áp dụng bởi bốn công ty này đều trở thành tiêu chuẩn của web trên thực tế.
Web đã trở nên phổ biến dến mức nhiều người hiện coi nó đồng nghĩa với chính interner. Nhưng về mặt kỹ thuật, web chỉ là một trong nhiều ứng dụng của internet. Các ứng dụng khác bao gồm email và bittorent.</p>

<h2 id="trình-duyệt-web-là-gì-">Trình duyệt web là gì ?</h2>

<p>Trình duyệt web là một chương trình máy tính cho phép người dùng tải xuống và xem các trang web. Trình duyết có sẵn cho máy tính để bàn, máy tính bảng, và điện thoại di dộng.
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/trinh-duyet-dau-tien.jpg" alt="Minh họa trình duyệt Mosaic năm 1993" width="1200" height="800" />
Trình duyệt được sử dụng rộng rãi đầu tiên là Mosaic. Do các nhà nghiên cứu tại đại học Illinois tạo ra. Nhóm Mosaic đã chuyển đến california để thành lập netscape, công ty đã xây dựng trình duyệt web thành công về mặt thương mại đầu tiên vào năm 1994.
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/mosaic-minh-hoa.jpg" alt="Minh họa lại cửa sổ trình duyệt Mosaic" width="1200" height="800" />
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/netscape-minh-hoa.jpg" alt="Minh họa lại trình duyệt Netscape Navigator" width="1200" height="800" />
Sử phổ biến của netscape đã sớm bị IE của M$ làm lu mờ, nhưng một phiên bản mã nguồn mở của trình duyệt netscape đã trở thành trình duyệt firefox hiện đại. apple phát hành trình duyệt safari vào nằm 2003, và google đã phát hình trình duyệt có tên Chrome vào năm 2008. Đến năm 2015, Chrome đã trở thành trình duyệt web phổ biến nhất với thị phần 50%, IE, FF, Safari cũng có thị phần đáng kể
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/cuoc-dua-trinh-duyet.jpg" alt="Dòng thời gian các trình duyệt web" width="1200" height="800" /></p>

<h2 id="ssl-là-gì-">SSL là gì ?</h2>

<p>SSL là viết tắt của Secure Sockets Layer - lớp cổng bảo mật, là một nhóm các công nghệ mã hóa cho phép người dùng web bảo vệ quyền riêng tư của thông tin họ truyền qua internet.
Khi bạn truy cập một trang web an toàn chẳng hạn như gmail.com bạn sẽ thấy một ổ khóa bên cạnh URL. Nó cho biết rằng thông tin liên lạc của bạn với trang web đã được mã hóa. Đây là giao diện trong trình duyệt chrome của google.
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/ssl-https.jpg" alt="Minh họa ổ khóa HTTPS và kết nối được mã hóa" width="1200" height="800" /></p>

<p>Khóa đó được cho là báo hiệu rằng các bên thứ ba sẽ không thể đọc bất kỳ thông tin nào bạn gửi hoặc nhận. về cơ bản, SSL thực hiện điều này bằng cách chuyển đổi dữ liệu của bạn thành một thông báo đã đưuọc mã hóa mà chỉ người nhận mới biết cách giải mã. Nếu một bên độc hại đang nghe cuộc hội thoại, nó sẽ chỉ nhìn thấy một chuỗi ký tự có vẻ như ngẫu nhiên chứ không phải nội dung email, bài đăng trên facebook, số thẻ tín dụng hoặc thông tin cá nhân khác của bạn.
SSL được netscape giới thiệu vào năm 1994. Trong những năm đầu, nó chỉ được sử dụng trên một số loại trang web, chẳng hạn như các trang web ngân hàng trực tuyến. Vào đầu những năm 2010, google, yahoo, và facebook đều sử dụng mã hóa SSL cho các trang web và dịch vụ trực tuyến của họ. Gần đây, đã có một phong trào hướng tới việc sử dụng SSL phổ biến. Vào năm 2015, mozilla đã thông báo rằng các phiên bản tương lai của trình duyệt firefox sẽ coi việc thiếu mã hóa SSl là một lỗi bảo mật, như một cách để khuyến khích tất cả các trăng web nâng cấp. Google đang cân nhắc thực hiện tương tự với chrome.</p>

<h2 id="dns-là-gì-">DNS là gì ?</h2>

<p>DNS - Domain Name System - Hệ thống phân giải tên miền là lý do bạn có thể truy cập mingchen bằng cách nhập mingchen.id.vn vào trình duyệt của mình thay vì một địa chỉ số khó nhớ, chẳng hạn như 216.146.46.10.
Hệ thống có thứ bậc. ví dụ: tên miền .com được quản lý bởi một công ty có tên là Verisign. Verisign chỉ định các tên miền phụ như google.com và facebook.com. ngược lại, chủ sở hữu các miền cấp hai này có thể tạo các miền phụ như mail.google.com và maps.google.com.
Bởi vì các trang web phổ biến sử dụng tên miền để tự nhận dạng công khai, nên tính bảo mật của DNS ngày càng trở thành mỗi quang tâm. Tội phạm cũng như gián điệp của chính phủ đã tìm cách xâm phạm DNS để mạo danh các trang web phổ biến như facebook.com và gmail.com và chặn liên lạc riêng tư của họ. một tiêu chuẩn đưuọc gọi là DNSSEC tìm cách tăng cường bảo mật DNS bằng mã hóa, nhưng ít người chấp nhận nó.
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/dns.jpg" alt="Sơ đồ phân cấp hệ thống tên miền DNS" width="1200" height="800" /></p>

<h2 id="ai-quyết-định-tên-miền-nào-tồn-tại-và-ai-có-được-chúng-">Ai quyết định tên miền nào tồn tại và ai có được chúng ?</h2>

<p>Hệ thống tên miền được quản lý bởi ICANN – một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại california. ICANN được thành lập vào năm 1998. Nó được bộ thương mại hoa kỳ cấp quyền đối với DNS, mặc dù nó ngày càng khẳng định sự độc lập của mình với chính phủ hoa kỳ.
Có hai loại tên miền. đầu tiên là tên miền chung cao cấp nhất (gTLDs - generic Top level Domains). chẳng hạn như .com .edu .org .gov. bởi vì internet bắt nguồn từ hoa kỳ nên những miền này có xu hướng phổ biến nhất ở đó. Quyền đối với các miền này thường là đưuọc ủy  quyền cho các tổ chức tư nhân.
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/ten-mien-gtld.jpg" alt="Minh họa các tên miền chung cấp cao" width="1200" height="800" />
Ngoài ra còn có các tên miền cấp cao nhất theo mã quốc gia (ccTLDs - country-code top-level domains). Mỗi quốc gia trên thế giới đều có mã gồm 2 chữ cái riêng, ví dục ccTLD của hoa kỳ là .us, vương quốc anh là .uk, trung quốc là .cn. các miền này đưuọc quản lý bởi các cơ quan có thẩm quyền ở mỗi quốc gia. Một số ccTLD chẳng hạn như .tv (dành cho quốc đảo Tuvalu) và .io (lãnh thổ ấn độ dương thuộc anh), đã trở nên phổ biến để sử dụng bên ngoài quốc gia của họ.
<img src="/assets/img/2022-12-25-gioi-thieu-ve-internet/ten-mien-cctld.jpg" alt="Minh họa các tên miền quốc gia" width="1200" height="800" />
Vào năm 2011, ICANN đã bỏ phiếu để tạo gTLDs mới dễ dàng hơn. Kết quả là có thể có hàng chục,  thậm chí hàng trăm tên miền mới trong vài năm tới.</p>

<h2 id="nguồn">Nguồn</h2>

<p><a href="https://www.vox.com/2014/6/16/18076282/the-internet">Vox</a></p>

<p><em>Nguồn ảnh: ảnh Al Gore là chân dung chính thức của Phó Tổng thống Hoa Kỳ (1994, phạm vi công cộng); ảnh Vint Cerf và Bob Kahn là ảnh Nhà Trắng của Paul Morse (2005, phạm vi công cộng); ảnh Tim Berners-Lee của Enrique Dans (<a href="https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/">CC BY 2.0</a>) — cả ba qua Wikimedia Commons. Các sơ đồ còn lại do tác giả tự vẽ.</em></p>]]></content>
      

      
      
      
      
      

      <author>
          <name>Ming Chen</name>
        
        
      </author>

      
        
      

      
        <category term="backend-production" />
      

      
      
        <summary type="html"><![CDATA[Giải thích Internet là gì và cách nó vận hành qua last mile, trung tâm dữ liệu và đường trục, cùng các ứng dụng như web và email.]]></summary>
      

      
      
    </entry>
  
    <entry xml:lang="vi">
      

      <title type="html">Cách pha cà phê</title>
      <link href="https://mingchen.id.vn/vi/2022/10/27/cach-pha-ca-phe.html" rel="alternate" type="text/html" title="Cách pha cà phê" />
      <published>2022-10-27T00:00:00+00:00</published>
      <updated>2022-10-27T00:00:00+00:00</updated>
      <id>https://mingchen.id.vn/vi/2022/10/27/cach-pha-ca-phe</id>
      
      
        <content type="html" xml:base="https://mingchen.id.vn/vi/2022/10/27/cach-pha-ca-phe.html"><![CDATA[<blockquote>
  <p>Một ly cà phê ngon là phải vừa ngọt vừa đắng <img src="/assets/img/2022-10-27-cach-pha-ca-phe/b2.jpg" alt="buoc2" width="899" height="1600" /></p>
</blockquote>

<ul>
  <li>Cho cà phê vào 1/2 phin.</li>
</ul>

<p><img src="/assets/img/2022-10-27-cach-pha-ca-phe/b1.jpg" alt="buoc1" width="899" height="1600" /></p>

<ul>
  <li>Cho chặn phin cà phê vào phin và nén vừa phải (lực nén theo tổ tiên mách bảo :D).</li>
</ul>

<p><img src="/assets/img/2022-10-27-cach-pha-ca-phe/b2.jpg" alt="buoc2" width="899" height="1600" /></p>

<ul>
  <li>Cho nước vào 2/3 phin và ủ khi nước ngấm hết vào cà phê.</li>
</ul>

<p><img src="/assets/img/2022-10-27-cach-pha-ca-phe/b3.jpg" alt="buoc3" width="899" height="1600" /></p>

<ul>
  <li>Cho nước vào đầy phin cà phê và đợi nước nhỏ hết.</li>
</ul>

<p><img src="/assets/img/2022-10-27-cach-pha-ca-phe/b4.jpg" alt="buoc4" width="899" height="1600" /></p>

<ul>
  <li>Thành quả là chúng ta có 1 ly cà phê nguyên chất, uống bao phê, bao tỉnh :D :D :D (/≧▽≦)/.</li>
</ul>

<p><img src="/assets/img/2022-10-27-cach-pha-ca-phe/b5.jpg" alt="buoc5" width="899" height="1600" /></p>

<ul>
  <li>Chúng ta có thể thêm đường, sữa tươi, sữa đặc và thêm đá tùy sở thích.</li>
</ul>]]></content>
      

      
      
      
      
      

      <author>
          <name>Ming Chen</name>
        
        
      </author>

      
        
      

      
        <category term="doi-song" />
      

      
      
        <summary type="html"><![CDATA[Cách pha cà phê phin nguyên chất tại nhà: cho cà phê vào phin, nén vừa phải, ủ nước sôi và chờ nhỏ giọt cho ly cà phê thơm ngon.]]></summary>
      

      
      
    </entry>
  
</feed>
